Goud in Itombwe
Door: Jaap van der Waarde
Blijf op de hoogte en volg Jaap
22 Februari 2014 | Congo, Democratische Republiek v, Bukavu
Amper een dag terug uit winters Bulgarije ben ik in subtropisch Rwanda. De weg is nieuw geasfalteerd en er ligt nergens afval. Door groene heuvels vol met akkertjes rijden we naar de grens met de Democratische Republiek Kongo. We zijn op weg naar de WWF projecten Virunga en Itombwe, Oost Kongo is helemaal nieuw voor mij.
De grensovergang is een gammele brug over een kolkende rivier, met een vriendelijk knikje van de Rwandese grenswacht gaat de slagboom open en zijn we in de DRC. De orde en netheid van Rwanda zijn op slag verdwenen maar ik voel me direct thuis. Project manager Leonard praat me bij over het Itombwe Reserve en even later schuiven ook Juan en Bruno aan, respectievelijk programma manager Oost Congo en directeur Natuurbescherming van DRC.
Het Institut Congolais pour Conservation de la Nature (ICCN) is verantwoordelijk voor het beheer van het Reserve. Samen met ICCN heeft Leonard’s WWF team de afgelopen 2 jaar alle dorpjes langs de 550 km omtrek van het Itombwe Reserve bezocht en gezamenlijk de grens vastgesteld. Een gigantische klus maar essentieel omdat het beheer van Itombwe door de overheid en de bevolking samen worden gedaan, een unicum voor de DRC.
Itombwe is een bergkam van 50 km lang met zijn eigen endemische vogels, planten en amfibieën. Er zit een van de grootste overgebleven populaties Grauer’s Gorilla’s, neefjes van de Berg gorilla’s uit het nabijgelegen Virunga park. Ook chimpansees leven hier en waarschijnlijk nog een paar bosolifanten. Het is een van de 7 prioriteit gebieden van WWF in het Kongo Bekken en de regering van de DRC wil het op de Werelderfgoedlijst plaatsen.
Lazio, GIS manager van WWF-DRC laat me op de laptop de resultaten zien van de ICCN patrouilles. Op het beeldscherm krullen kleurige stippellijntjes zich een weg door het Reserve. Maar geen gaat naar het midden, naar de toppen van de bergkammen en de bergbossen waar de Gorilla’s leven. Er zijn geen paden, het is onbegaanbaar. Ik spreek af dat als over een jaar het Reserve officieel is erkend en er patrouilleposten zijn gemaakt, ik mee ga naar het hart van het Reserve. Morgen gaan we een stuk in de richting van het Reserve lopen.
Er zijn nog steeds gewapende groepen in dit gebied en we lopen met 4 bewapende guards. Om ons heen is het oerwoud gekapt en zijn er akkers zo ver het oog reikt. Tegen een boom staan grote witten zakken. Houtskool, legt ecoguard Anselme uit. Een zak van 50kg levert in de stad 7 dollar op. Een stuk verder komen we in secundair bos, maar ook hier zien we stukken bos gekapt en afgebrand. De ontbossinggrens rukt op in de richting van het Reserve. Een andere bedreiging voor het park zien we op de terugweg.
In een rivierbedding staan mannen grond om te scheppen. De hele oever is omgespit, overal zijn mannen aan het werk met scheppen en zeven. Artisanale goudwinning, legt Leonard uit. We spreken een paar jongens aan, ze zijn niet ouder dan 16 jaar. Ze werken voor een man uit de stad en krijgen 5 dollar per week. Ik maak wat foto’s en geef ze een paar dollar. De rivier is helemaal bruin van de modder. Er moeten honderden mannen stroomopwaarts hetzelfde staan te doen. Goudwinning is populair onder de jongeren, duizenden zijn aan het spitten rond Itombwe en trekken steeds verder het Reserve in. Het enige industriële mijnbouwbedrijf in de regio heeft aangekondigd niet in het Reserve te gaan zoeken. Maar met de duizenden zelfstandige spitters zullen we afspraken moeten maken over verduurzaming van de goudwinning. Dat wordt de volgende klus voor Leonard: een participatief beheersplan opstellen voor Itombwe, een gebied zo groot als de provincie Gelderland. Er is geld, we hebben partners, we gaan het gewoon doen.
De grensovergang is een gammele brug over een kolkende rivier, met een vriendelijk knikje van de Rwandese grenswacht gaat de slagboom open en zijn we in de DRC. De orde en netheid van Rwanda zijn op slag verdwenen maar ik voel me direct thuis. Project manager Leonard praat me bij over het Itombwe Reserve en even later schuiven ook Juan en Bruno aan, respectievelijk programma manager Oost Congo en directeur Natuurbescherming van DRC.
Het Institut Congolais pour Conservation de la Nature (ICCN) is verantwoordelijk voor het beheer van het Reserve. Samen met ICCN heeft Leonard’s WWF team de afgelopen 2 jaar alle dorpjes langs de 550 km omtrek van het Itombwe Reserve bezocht en gezamenlijk de grens vastgesteld. Een gigantische klus maar essentieel omdat het beheer van Itombwe door de overheid en de bevolking samen worden gedaan, een unicum voor de DRC.
Itombwe is een bergkam van 50 km lang met zijn eigen endemische vogels, planten en amfibieën. Er zit een van de grootste overgebleven populaties Grauer’s Gorilla’s, neefjes van de Berg gorilla’s uit het nabijgelegen Virunga park. Ook chimpansees leven hier en waarschijnlijk nog een paar bosolifanten. Het is een van de 7 prioriteit gebieden van WWF in het Kongo Bekken en de regering van de DRC wil het op de Werelderfgoedlijst plaatsen.
Lazio, GIS manager van WWF-DRC laat me op de laptop de resultaten zien van de ICCN patrouilles. Op het beeldscherm krullen kleurige stippellijntjes zich een weg door het Reserve. Maar geen gaat naar het midden, naar de toppen van de bergkammen en de bergbossen waar de Gorilla’s leven. Er zijn geen paden, het is onbegaanbaar. Ik spreek af dat als over een jaar het Reserve officieel is erkend en er patrouilleposten zijn gemaakt, ik mee ga naar het hart van het Reserve. Morgen gaan we een stuk in de richting van het Reserve lopen.
Er zijn nog steeds gewapende groepen in dit gebied en we lopen met 4 bewapende guards. Om ons heen is het oerwoud gekapt en zijn er akkers zo ver het oog reikt. Tegen een boom staan grote witten zakken. Houtskool, legt ecoguard Anselme uit. Een zak van 50kg levert in de stad 7 dollar op. Een stuk verder komen we in secundair bos, maar ook hier zien we stukken bos gekapt en afgebrand. De ontbossinggrens rukt op in de richting van het Reserve. Een andere bedreiging voor het park zien we op de terugweg.
In een rivierbedding staan mannen grond om te scheppen. De hele oever is omgespit, overal zijn mannen aan het werk met scheppen en zeven. Artisanale goudwinning, legt Leonard uit. We spreken een paar jongens aan, ze zijn niet ouder dan 16 jaar. Ze werken voor een man uit de stad en krijgen 5 dollar per week. Ik maak wat foto’s en geef ze een paar dollar. De rivier is helemaal bruin van de modder. Er moeten honderden mannen stroomopwaarts hetzelfde staan te doen. Goudwinning is populair onder de jongeren, duizenden zijn aan het spitten rond Itombwe en trekken steeds verder het Reserve in. Het enige industriële mijnbouwbedrijf in de regio heeft aangekondigd niet in het Reserve te gaan zoeken. Maar met de duizenden zelfstandige spitters zullen we afspraken moeten maken over verduurzaming van de goudwinning. Dat wordt de volgende klus voor Leonard: een participatief beheersplan opstellen voor Itombwe, een gebied zo groot als de provincie Gelderland. Er is geld, we hebben partners, we gaan het gewoon doen.
-
23 Februari 2014 - 14:00
Lilianne Van Doorne:
Vraag: is deze vorm van goud winning nieuw in dit gebied of iets wat hier veel voorkomt. Als er 1 organisatie is die 'aangeeft' dat ze niet in het gebied willen winnen of verder uitbreiden, hoe vertaalt dit zich naar vermeerdering van activiteiten door vele kleine goudwinners? Welke grote partij neemt van hun af? Ergens moet het zeer lucratief zijn en hoe kan je dit gaan tegenhouden. Wat biedt je deze groep als alternatief? -
23 Februari 2014 - 14:03
Lilianne Van Doorne:
Sorry, moet zijn wat bied je deze groep als alternatief? (mz bied en geen biedt) Te snel op enter gedrukt... veel succes in DRC. -
28 Februari 2014 - 18:58
Jaap Van Der Waarde:
Dag Lilianne, het industriele mijnbouwbedrijf heeft geen relatie met de kleine goudwinning, ze sturen hun goud direct vanuit hun eigen mijn het land uit om kwaliteit te kunnen garanderen en kopen niet van de individuele goudzoekers. De 'kleine' goudwinning is eerder afhankelijk van geruchten, mensen horen dat er goud is en trekken naar het gebied toe. Wij willen regels gaan opstellen met de gemeenschappen rond het Reserve wie, waar en onder welke voorwaarden goud mag winnen rond het Reserve, maar niet erbinnen. Zij verkopen meestal aan tussenhandelaren die het weer doorverkopen in de grote steden in buurlanden. We hebben goede ervaringen opgedaan in Guyana in Centraal America met regels rond kleinschalige mijnbouw die misschien ook in de DRC toepasbaar zijn. Volledig tegengaan van deze winning is onmogelijk en misschien ook niet wenselijk, deze mensen hebben ook een inkomen nodig. Maar het zal nog een hele uitdaging worden om te komen tot regels die algemeen worden geaccepteerd en ook worden afgedwongen en nageleefd.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
